PATHIAN HMUHDAN DIK

PATHIAN HMUHDAN DIK

Hminsin: Cangantui dinhmun theifiang dingin, Casiartu Hnenah timi thu hi siar hmaisa aw.

[1.1]

Thusuhnak Thupi Pakhat

Mi pakhat hin leilungtlun ih a tumbik sakhua a silo mi Khrihfa biaknak hi ziangah a rak zumve? Cu vekih ruah tlak thil thupi silo mi cu ziangruangah kan zum ve ding? Buddha leh Mohammed pawl hin an sakhua thu ah ziang tuahsak awk mi nei in an rel awk? Hi sakhaw tumzetzet pawl khal hin an ruah awksal tikah an diklonak an theisuak aw cingcing. Buddhapathian hi thutak hawltu a sinan ka hmu zo tin veikhat hman a ti dahlo. Cun Mohammed khalin hawlsuah rak tum ve hmansehla a rak hmu thei ve lo. A sinan Jesuh Khrih lawngin Pathian thutak a phuangsuak ih cucu kan thlun dingmi cu a si. Anih hi Pathian thutak a si kan ti ahcun Pathian cu a um tinak a si.

[1.2]

Hi tawkah Pathian a um ti hi ziangah mi in an zum, cule hmuhnak cu zumnak a si ti hiteh thudik a si maw? Hinah Pathian a umlo kan tiih Nazareth mi Jesuh cu A fapa silo in thlarau pakhat vekin kan ruatih Thlarau Thianghlim leh bible ca ih Pathian langnak pawl kan hnawl a sile, Pathian hi a rak umcia lo kan ti thawn a bangaw a si.

[1.3]

Cuti a si ahcun kawhhran hi cu mi burpi bum awknak, a silo hmanah hruaitu pawl thuphan pernak hmun, lole ruknak hmunpi a si ding, cui tlunah cuvek ih hruaitu anmah tal cu bum mi an si ding a si. Cuti a si ahcun thilcang thei kan ruah ding mi cu hibang pawl hi thin lung sung ten a sual maw a hman, dan thu thawn teh a kalh aw maw kalh awlo ti theih a tul ih, cuvek thilpawl cu thaten kilkhawitu ding kan si.

[1.4]

Hibang pawl hi na zoh hruak a si ahcun thu maklo na ti men thei, cun mi mawhnak zawn hawlin na zoh khal le a phutawk tin na ti ko ding. Thilri pawl hi an rak um lawk nan an hlo kir lehsal tinak a si. Kan tuannak ih hmabak mi hin felfekfiten tican an nei. Mi pakhat hin a thawh kehnak ihsin a netnak tiang a ngaihtuah theiih a netabik ahcun ziang hmuahhmuah hi an hlo thluh ding; kanmah cop in tiin. Ziangruangah kan ei in kan in lo canah kan sirawk? Kan khawruah teh a har dah maw? Cuvekin vanram a umlo kan ti a sile hell ram khal a um cuanglo kan ti thawn a bangaw a si.

[1.5]

Mi tampi cun an duhdan kha fehpi tahrat in minung in Pathian a hawlsuak ti tla in an ruat. Pathian hi buainak tlunih thuneitu dingah leh mibur le pawlkom ziangvek khal kilkhawi ter ihanmai hrangah tih ding le phan ding umlo nak ding lawngah an beisei. Pathian hi milai ih ruahdan le suangtuahnak vek men a si maw? Minung hin Pathian a tuah maw, a si lole mi-nung in a tuah sawn so? Hibang thu pawl hi ngaihtuah dingah bible ih ummi thupi pawl hi kan hmuhfiang ta lo ahcun a theihlo tluk a si:

A.Pathian A um B.Thlarau leitlun timi a um C.Khrih cu Pathian Fapa a si D.Bible hi Pathian tongkam a si.

[1.6]

Hi Thu Hi Ruat Aw

Hi thuhla ih ruahthatsal tulmi thu belhciandawl bikmi Pathian thu hmangin kan zohfel a tul. Cule a netnak ah Sakhaw dang hmuahhmuah cu hoisan men lole hlohralter men ding a si. Fimthiamnak (Science) cun kum tampi sung Pathian a um ngaingai timi thu hi an zingzoi ihthuanthu, phuahcop thil le nauhak zawtepuahnak ih canmi men vek in an rel.

[1.7]

Mifimthiam (Scientist) tampi cun an zirnak ih can bikhiah mi pawl, leitlun leh thilri pawl hi lengke bangin an her ih nuamte ten an thlengaw timi fimthiam zirnak hi an bansan zo. Cunmi hrekkhat pawl vethung cun hitin an zum ve, remcan hun le boruak tha hi an tongaw kherkher ih cucun lamzin dikah mi a hruai, nun diknak lam ah mi a kaihruai an ti. Cumi cunkan nunnak hi mangbangza in mi a cawm dawlih mi a thangso ter, hi tawk ih ruahnak a phum ngahtu pawl cun anmahte tidam awknak ruangah zawi bom leh phuansuah sak khalkan tul nawnlo an ti.

[1.8]

Awloksongza

A tha ko e, hi thil hin mangbangza theih theilo mi thusuhnak pahnih a suahter. 1. Leitlun thil tlunvan ah a puakkuai ti a si ahcun van a um tinak a si. A sile khui in a ra suakding? 2. Ziangkim ih hramthawhnak hi hmakhatte ih suak an si kan ti a sile cui hmakhat te can khateh ziangtin a ra cang ding?

[1.9]

Kan nunnak hrangah hin lotheihlo ih tulmi thil a um, cuipawl cu; tidai, nitleu leh kan ei thil pawl tla an si. Kan eirawl pawl khal hi khuitawk ihsin an ra, ziangtin an ra cangih ziangtin kan hnenah an ra thleng, ti le kan nunnak ih kan hmandan thu hi ruahtlak thil a si. Mifim thiam pawl ih ruahdan cun kan eirawl pawl khal hi anmah ahkhin nunnak an nei cio a si an ti.

Hihi Na Zum Thei Ve Maw?

Khawpi mak zetzet tlun vun lan ih khawleng vun thlir tikah mak ka tizet mi cu, thli lakih an hlonmi kahpuak khi a si cumi ihsin hnawmbur tampi a zamdarh vivo.Thir, thlalang, thing le thialret (plastic) leh a dang thilri pawl tla hnawmpen lakah an thleng thluh. Cun cui pawl cu Zuknungzohnak(TV) ihsin hmuh an theih tla hi mangbang thlak ka tizet a si. Cun an zate'n kan tulsam mi thiri cabuai, zuktarnak bawm, dat a phunphun, khoihherh nak (control), zuk mawitete leh zuk suaitu in hmin mawi tete ah a tulnak nakah kan hmang. Hibang tla hi a ruattheitu tla cun zum umlo ding khawpih tha tiangin an tuahbet. Kei cun a tha ka ti, cumi cu kan laksal tikah anmahte'n cahnak an neilo nan duh an nung ve tuk hai, innsung ih kan luhpi tikah an mahte'n rong an nei cio ih duhnungza an si thluh. Hi hi na zum ve maw?

[1.12]

Pianhmang Danglamzet

Hitin rel sehla a suallo ding, Milai taksa ahhin a silobik ih rel hmanin Zuknung (TV) sung thilri ai in a let zakhat in a maksawn. Zuknung cu anmah ten an tong theilo. Anmahte in mi an hmulok theilo, theihnak,rimtheih theinak, ruahnak, damnak leh karhzai thei mi khal an silo. Cuvek thotho in lungawi ninghan hna khal an thiamlo ih duh le huat ti vek khal an thiam lo. Tumtahnak nei ih khualtlawn leh innsah siseh kiang le kap thawn pehtlaihnak pawl khal an nei thiam lo. A sinan mi cathiam taktak le mifim tampi cun a hmai ah to keukeu ih hi bang pawl hi anmah ten ra cangsuak ngaingai mi vekih ruatin an zoh theu, tumtah nei zet ih canter cop mi ti an ruatlo.

[1.13]

Kannih khal kan hmuh dahlo mi zuk mawi tete hi zuksuai tui hnen in kan lei ih phar parah ka tar cio, a sinan hibang hi sersiamtu an um ti cu kan fiang thluh ko. Ziangah tile a rak suaitu pan kimcangzet ih a rak ruahsuak zo ruangah a si. Ka ZN (for TV) tuahtu tla hi ka theihmi a silo ih a ton khal kan tongaw dah fawn lo a sinan leitlun hmun khatkhat ihsin mahtei rungsuak an si cu ka zumlo, ra canghruak khal an silo, a sinan kan vun on tikah rong phunphun mawi zetzet in kan hmu. Anmahtei ra cangsuak an si ti zumnak hi zumnak at thlak a si, a sinan mi tampi cun an rak zum cuteh. Cuvekin minung khal hi kan pianhmang le nun tivek pawlhi cet vekih tuahmi bangin mahte an ra cangsuak ti ih a pomtu tampi an um.

[1.14]

A dikdawh zet mi pianhmang suaitu a um ti kan zum a sile zuk khal hin rak suaitu a neih zia, cun Innkhal a sak thiamtu a um zia, lilawn khal a dawn thiamtu a um zia, bungbel pawlkhal a tuahtu an umzia kan theih tikah kan theih theilo mi ih lengah sersiamtu a rak um zia kan thei thei. Kannih hi Amai sersiam mi kan si, mangbangza Amai pianhmang ih rem mi kan si. Cucu a si thei kei maw, kan Pathian ah kan pom ve thei ding maw? Khawruah dan dik teh a si maw? Pathian hmuhdan dik teh a si thei ding maw? Curuangah zumlotu pawl cun sersiamtu hi an pom lo ih A khawkhan mi pawl khal an zum lo.

[1.15]

Tu cu A khawkhannak thu kan simfiang ding. Culakah milai hi Amai sersiam leh khawkhan ciami kan si thu hin kan sim thok ding. Kan thinlung sung te'n kan ngaihtuah dingah ziang ha thusuhnak maksakbik ti hi ruat ta sehla. Pathian hi khui in a ra suak? Hi thusuhnak hi a sannak a um ko ding nan zohman in hi thusuhnak hi felfai tak leh fiangte'n an sang fuh theilo ding. A then a zar let theitu pahnih khat tla cu an um men mahna.

[1.16]

Umciazo Pathian

Kannih Pathian umcia zonak zumtu pawl cun catuan in a rak umcia zo ti kan theih ruangahPathian cu bul le tannak a neilo kan ti. Zumnak thinlungin Anih cu suangtuahnak men a si lozia kan thei thei. Cintawk nei Pathian tiih a pomtu pawl hnenah hi thu hi ka sut duh. A pa khatnakah Pi 3.1415 timi Kanaan hi ziangha a thawhnak ? A numbat sangbik teh ziang ha a si? Nitin in Kanaan hi tlawngah kan zir sikhawh, a si hi thusuh lehnak hi a ol men thei. Nisuah leh tlak hi ziangtluk a hla a si lole rinkual ih thawhnak leh cemnak kha khuitawk ha a si? A san lam teh ziang tluk a sang?

[1.17]

Pathian ih ralpa hin Amah kan zum ding a duhlo ruangah Umcia Pathian zumnak hi a duh lo bik mi a si. Nitin kan hman mi thilri pawl ih hramthawhnak lole cemnak neilo ti hmu hai seh, na ngaihtuahnak khawl cawlter aw hlah. Kannih cu rinkual ih thawhnak le cemnak um lo thu kan zumnak kha A ralpa sawn cun kumkhaw mi A sinak le A sersiamnak thu kha ringhlel dingin in thlemthlu tum ringring. Kan thinlung ah nitin kan hman mi pawl hin thawhnak leh cemnak an nei, tunghmun lo ding an si thu pom dingah in bum rero ih Pathian khal cu tunghmun lo mi a si thu in ngaihtuah ter ringring. Pathian ralpa ih thu kan rel zo kha, leh hnu ah kan rel tam leh ding.

[1.18]

Thilri pawl hin tawpcan an nei cio ko nan Pathian hi cu a tawp dah cuang lo. Mi tampi cun milai dan tuah mi parah Pathian cu umzo, Thlarau a si ko nan hi dan hnuai ah um in an zum. Hiti a sile kan ruahnak in ziangtin a sawn thei ding? A taktak ahcun kan hmuh theilo mi thu harsazet a si.Hi hi zumnak sual a si. Leilung cun thlalangin a ong fate ihsin tleunak a suah ih eng tumpi ah a canternak hi kut ih tham theih khal a si lo, hmuh theih khal a silo zia theihthiam a theihlo. Cui thilri pawl cu nitin kan duh, kan it ringring. Hi thilri hin harsat nak tla in pe ih a thah tiang in that theu. Kan ruang pumpi hman hi cell tampi kawm ih tuahmi kan siih cu cu mit ih hmuh thluh an theih lo, a sinan a um le an um thotho fawn.

[1.19]

Kha le, nauhak te sim in lo sim sehla, Durbun (Micro) khi thli fate zet khal hmuh theihnak thil pakhat a siih cui thil fate cu taksa tla a silo, Pathian cu Thlarau a siih a hmuh theihlo. Cui thilmaklo te ihsin tahthim thu ka pek duhmi cu, hmuhnak timi hi Pathian Umciazonak zumnak le zumlonak a silo.

[1.20]

Thlarau Leitlun

Thlarau leitlun ti hi ruahnak in ol-ai ten pom a theih. Mi pakhat hin a hla sahnak ruangah a aw khawk cun sangkate thlalang tiangin a tlir hnin thei thluh, a sinan cui aw ih a rihnak cu cuai tah a theih pei maw? Ziangtivek hmuihmel keng ha a si? Mi pakhat cun aw hi a fawn suar in a tah thei men, tu le tu a ruat ngah tla a si mei thei, a sinan hibang pawl hi ruangamnei mi an si maw? Silo, an nei hai lo, a sinan pakhat le pakhat cu an khawng aw thei. A si nan Pathian pek mi Thlarau aw cun cahnak thazang mi a pe thei.

[1.21]

Taksa thilri cun taksa a khawng thei ih a sinan Thlarau lam cu, taksa ah ziangmawtizat cu thinlung a neh nan a copcilh in mi a khawng tlang mei lo. Cumi cohlang ding ahcun thluak lam a cok-harh nan taksa hi a mahte'n a cangvai lo.

Tuahtum mi: Tisa thil hin tisa a that a sile ( cerek ih mi thahnak ) tisa a silo mi hi ziangin a that thei ding? Cerek lole namte in ruahnak a that thei kei maw? Hi hi thudik a si, ruahnak umnak thluak cu thah a theih, a sinan rialno sungih tidai hlon tum vek fang a si lo maw?

[1.22]

Kan ruangpi ih cangvaihnak hi kan nunnak ih tirhsuahnak ruangih cangvai a si. A sile nun nak rong hi ziangvek a si? Ziangvek pianhmang ha a neih? Cucu palang sungih ret a theih maw? Mino hi a thi thei ve ko lo maw? Tulai san ahcun thiamnak a san vivo ruangah cui mithi zo sung ihsin tikhal an suah thei pei maw? An suah thei ko, a nun teh a nungsal thei nawn maw? A nungsal thei lo, a nunnak a um nawnlo. Ruangpi cu thomsal a theih nan nunnak timi thlarau lawngte cu a ra kirsal thei nawn lo. Mawtaw tuah lai herhpam hrihlo mi vek thawn an bangaw na ti lo maw?

[1.23]

Tisa hi hmuhtheih a sinan a thupibik cu a silo. Taksa hi zianghman a silo, a sinan thlarau fialnak ah thil tuaktotu a si; tong dangih kan sim le, a hmuh mi in a hrekkhawngih cui a hmuhmi cun a hmuhlo thil cu a vilveng sawng. Ka ruahnak leh ngaihtuahnak pawl hin ka taksa pum cu an hrekkhawng ve. Khuitawk hmun nuam ah ka to ding a si lole khuimi par ah ka to ding, a si lole ka to tikah---ti'n. Nuamtitak ih thil rial na hmu dah maw? Mi pakhat ina neihmi thil a siatter mei thei a si lole mi pakhat a thinheng ruangah a siatsak thei. Cuti a sile rong thinheng teh na hmu dah maw? Ziangvek pianhmang ha a neih? Cun mi pakhat cun a duh mi ruangah a nunnak a liam tla a si mei thei. A sile cui duh timi hin ziangvek pianhmang ha a ken, cuvek thotho in daihnak, lungawinak, lole hmuh theihlo thlarau lam thil ah teh in cok-harh in kan suangtuahnak pawl hin kan nunnak ah nitin in hliahkhuh hai maw? Hibang pawl hi tisa in silon thlarau thil sawn an siih hmuh theihlo mi ruahsannak an si tin a ngaihtuah a si ahcun Thlarau leitlun a um ti a fiang mei ding.

[1.24]

Nunnak hi tisa le thlarau kom na ti a sile taksa a thih tikah thlarau khal a thi ve tin zo in a simgfiang ding? Taksa thil hin taksa a siatsuah kan ti fawn le taksa a silo mi cu ziangin a siatsuah ve ding? Thli lakah methal ka kah a sile thli pawl hi ka ke parah an rung tla ding maw? A hmuh theihlo mi Thlarau leitlun, Pathian Umcianak thu hi kan el a si ahcun a ruah nak, a lungtum le a thuhla pawl khal kan el thluh tinak a si. Hi hi ruahnak dik a silo. Ruah nak dik kan ti mi cu thlarau lam thil a silo sawm?

[1.25]

A Kalhki Awmi Pahnih

Taksa ai ih a cungnung deuh Thlarau leitlun thu ruahdan kan rel zo, curuangah Pathian cu pianhmang remtu a si tin a hrampi ah retin kan thu kan cemter thei. Thlarau hliahkhuhnak kan ti rero cingin vei hnihkhat cu kan ruahnak thawn a kalh aw zik thei, cucu pianhmang remtu in amai sinak thawn thuhmun dingin A rak remruah sawn mi a si, kalh aw zik theu hman hai sehla pianhmang remtu pai tumtah mi sawn a si. Kan theih tul mi sawn cu kan ruahnak hin sersiamtu in a pianhmang remsuahnak dingah a duhlo zawng a si pang ah cun in thiahsak theu ti hi a si. Cumi cu a sual in tisak thotho ih curuangah sual cu a hram ina phawt theu.

[1.26]

Sersiamnak thu thawn pehpar aw in kan theih dingmi cu kan ruahnak hi lo theihlo in thlenga tul theu ti hi a si; a pakhatnak kan thleng thei a si ahcun a neta ah in tuahthatu ah a ra cang sal. Rialno hi cipthluh ko ih kan tikuai a si hmanah a sungih um mi tidai cu kan siat suah theilo, cuvekciah in kantaksa hi a thih tikah nunnak timi hi a thi thei velo. Kan ruahnakthukin thaten kan vun thlirsal kei uh.

[1.27]

Pianhmang remtu (Pathian) a um ih Amah in hi leilung le thlarau leitlun hi an pahnih in a vilveng. Thupeknak leh pianhmang remdan thu khal ah a tuahdan a bangaw. A dang pakhat tlamtlingzet ih a sersiam mi siat ding cu A kham thla bepbep. Pathian cu tik leh cu vek ih bikhiah nei a silo, Thlarau taksa ah kumkhaw mi a si.

[1.28]

Pathian Mizia

Pathian sinak hi a sersiammi pawl thuhla dikzet ih khaikhinnak tuah tikah a fiang. Ziangah tile cui sersiam mi hmuahhmuah uk thluhtu dingih a rak ret ruangah a si, minung cu a ser tui duhsaknak a co dan hin a ruahsuak theih. Minung ih hlimhlopnak (thlarau) leh a taksa mizia pawl hin a tuahtui thu kan zirngah thei. Kan sungih kan neih mi duhdawtnak kan timi khal hi sersiamtu in a rak nei hmaisa. Cutin Pathian mizia kan zir tikah a duhdawtnak kan thei thei. Lungawinak, daihnak, thinsaunak, thatnak, thinnemnak leh thildang pawl hmuah hmuah hi Pathian ih neih cia mi hlir an si vekin thiknak, thinhengnak ti bang pawl khal hi a vilveng thluh hai a si.

[1.29]

Khua kan hmuh theinak pawl hi Anih khalin a neih ve ruangah a si, cuvek thotho in rimtheihnak, hnatheihnak, a thaw le thaang theihthiamnak le kuttham thiamnak ti pawl khal hi A raknei thluh ve hai. Pathian hi a sersiam mi pawl ihsin fiahtheih a si, a sinan a cahnak, a thil ti theinak pawl lawngte cu milai ih theihnak thawn a thlau aw nasatuk ih a tebik in a tumbik van tiangin kan thei thluh theilo.

[1.30]

Kan taksa ruangpi umdan kan zoh tikah ruangampi (endorphins) ih hliahkhuh mi ti a theih theih mei.Cui ruangampi cun a sunglam taksa pum ih tuarmi natnak le harsatnak pawl khaa tuar velo. Himi in minung sersiamnak thu ah ziang a simduh? A simduh mi cu Pathian in kan taksa tumtawl dingih natnak a thlenter mi hi hremnak pek ti lam a silo.Kan taksa amah te a rak todelh awk thei khal hi Pathian ih zangfahnak leh thatnak a siih, cui kan taksa cu thatsal theinak dingah a tlaksamnak zawn ah a tuldan ih zirin ziangkim tuahsak ding khi a lungthlitum a si. Cu lole zangfaknak tello in taksa hi a rak sersiam kei maw? A rak tuah zo mi cu tuahlo ih relsal theih a si fawn lo, curuangah ruahnak menmen khalin Anih cu a hrimhrim in, zangfahnak thinlung famkim neitu, mai hmakhawsial lo a sizia kan theifiang.

[1.31]

Pathian ih zangfahnak umzia kan hmuh thei leh mi cu pakhat hnu pakhat ah taksa humhimawknak dingih a pekciar mi hi a si. Himi laksawng ihsin kanmah in sersiam tui dinhmun thupizet pahnih kan zirsuak thei.

[1.32]

1. Pathian in a sersiam mi lakah amah ralsan le siatsuah tumtu a um a si ti a thei. Curuangah a sersiam mi pawl hnenah kilhim awknak ding a pek. Hi bangin siatsuahtu dingah doralumlo bang hai sehla taksa humhimnak hi zianghman ah a tullo ding. 2. Khatlam zawngah in sersiamtu hin ral kut ihsin siatthluh lo dingin in khamsak, cule a duhdawtnak kan hmun terih anih khalin in vei ve ringring. Thildang teh ziang in pe hrih ding?

[1.33]

Hi thu hnih hi ruah tlakzet thil an si, a sinan kan theihbet tulmi cu kan taksa hi a mahte'n ti dam aw thei dingin in tuah ih, cuihlei ah in siatsuah theitu dang lak khalah hin in kilkhawi sak ih kan mahte rinlopi ih siatsuahawknak ding khalin in kilkhawi fawn.

[1.34]

A Dang Ihsin

In sersiam tun in kilkhawi ih in duhdawt ti ngaihtuahnak dingah a kahki zawngin ruahnak pakhat ka lo pe duh. Thuthimnakah-Milai raldo awknak ruangih nun liamnak hin sersiam tuisinak dinhmun thu ah rinhlelhnak a neihter kan ti ding. Cun, naute tla khi a suah zawngih kan merhsual deuh a sile a ke a awl ih tuamhlawm dan dang kan ngaihtuah sal theu. Cun mifarah in nitin a ei ding le a umnak ding hawlin a vahvaih rero tikah a net ahcun a taksa siseh, thinlung siseh natnak in a khat ih a taksa hmundang tiangin a kai vivo. Cuti si hman sehla hibang thil pawl hi sersiamtu in ziangtin thusual ah a canter hai ti zawngin na ruat ding maw?

[1.35]

Raldonak Hrangih Vilvennak

Sualmawhnak neilo tu in harsatnak a tuar thei thu hi thuk takin kan ngaihtuah hnik kei uh, hihi Pathian ih tumtah mi cu silo in a siatthei mi taksa ih sinak langsuahnak sawn a si, thimnakahnunnaknathrik hin sual tampi a kosuak. Pathian hin a sermi vanhnuai ah hivek thil pawl a rak theihter dahlo, a sinan himi umtertu dingah thildang a fial, cuvek in kan taksa a himdamnak dingah a dang in tuahsak. A sinan hi siatsuahnak hi ziangtin an racang ti mi lawngte theih a tul lo, an rak umcia zo ti kan theihnak hi a tawkfang. Kan ruah dingmi cu sersiam mi in kan kiangkap in in kulhvel ih a fiang thluh ti hi elruallo thil a si. Curuangah hi taksa cu sersiamtu umlo ih duhtawk ih cangvai burbo dingin in sianglo. Cuti locun sersiamtui thin a heng sawn ding, Pathian in a sersiam mi pawl a kilkhawi dan lawngte an thleng aw theu ko, cutin a tuldan ih zirin a minung pawl a vilveng theu a si. A thinlung cu amai dinsuah mi inn(ruangpum) pakhat hnu pakhat ah a ret vivo ih a humhalh ringring a si.

[1.36]

Kan khurkhawruahnak ah kan daithlan lo ding mi thil pakhat cu a cangvai rero mi kan tha zatnak umdan pawl le a caknak tla hi an si, a hleice in raldonak thuhla khalah. Kan taksa hicu derdawng tuk thil a si ruangah ol-ai zet in a siatral mei theu. Sersiamtu hin a sersiam mipawl hi zalennak pek a duh ruangah tla a si mei thei, sersiam mi ih lungput (milai ruahdan)hi sualnak lam ahcun a tangkai zet mi thil pakhat a si. Pa pakhat hin a fanu te thawn pangpar dum sungih an um laiah kat`aza lei parah tlan ciamco lo dingin a sim. A pai thu ngai duhlo ruangah hrampi parah lek loin cui kattaza lei parah a lek ih a bah ih a siatsuah awk tikah a thinlungte cun amah le mah a mawhthluk aw ko lo ding maw? Cu vekin kan siatvatnak ding tiangih kan zalennak hi kan hmangsual a si ahcun sersiam tu kan mawhthluk tho tho ding maw?

[1.37]

Sersiamtu hin kan siatvat lo nak dingah kan hrial dingah in duhsak mi bik cu kan duhnak hia pumpi in uk thei ding hi a si. Cumi cun zuk le lem te vek dinhmun in tuah dahlo. Hi hi kanmai duhnak ruangah teh a si maw? Hibang pawl hmuahhmuah tuah thei dingin kan zalen nak hmuahhmuah tan ta a tul maw? Khawruahdan zirnak lam cun, sithei in a hmu lo. Ser siamtu cun sersiam mi pawl ih buainak hi a remthat sak thluh, ih a dang ra thleng ding mi buainak tiangin a rak haikian sak. Khurkhawruah dan zirnak lam cun hitin a net a khar mei, Anih cun tumtah a neicia ih cucu amai lam hnatuannak ahcun a rak theh zo. Cun midang pawl cun hitin an ti, semsuah mi hi a burpi in a sersiam hnu ah a sualmi a um pang a sile atlansan ih a sersiam sal an ti. Khurkhawruahnak zirnak lam cun hitin thu an khar, tisa ih kanum sungah a famkimlo mi pawl hi an tawp dingih cucu tui kan tisa hin a ra umcia mi, a siattheilo mi taksa umnak ding hmun tiang a somso vivo theilo ding an ti.

[1.38]

Minung ih thatve nak hi a sersiamtu hnen lamah ziangtin ha a langsal ding timi hi a tul mi asi, a sinan culai lakah mai zawnruahnak umlo sersiamtu vek silo in thildang hrangah a ruahsannak a rak hmang sawn. Khatlam zawngah sersiam mi hin Pathian sunlawinak langter lotu nundanglam ah a thangso theu. Cuvek cu amai sungih suakmi maw a leh hnu ih suakmian si? Pathian pek maw hmundang ih ngahmi so an si? Huham tumzet thil pahnih an um ringring ti hi theihthluh mi a siih an phnih in an kalhaw in an do aw ringring a si. Cumi cu leilung lawngah silo in taksa sung khal ah an el-aw ringring a si. Cui thil pahnih um mi cu asia leh a tha timi hi an si. Sersiamtu hi mi tha tin kan ruat a sile a sersiam mi pawl lak ah thilthalo a um a si hmanah amai umter mi a si lo ti'n kan netter a tul. Duhdawtnak thawn a rak dinsuah zo mi pawl lakih thil thalo kha siatsuah a tumnak hmanrua sawn a si.

[1.39]

Ziangvek a va si hmanah milai thuhla ahcun cui thil phun hnih cu a rak luahkhat cia zo, cumi cu kan theithiam ciahlo men thei, a sinan kanmah lala hi siatsuah hmang kan sinak hin a theih theih mei. Curuangah kanmah ihsin cui thil an um rori a si ti cu a fiang.

[1.40]

Khatlam ah milai hin kan thinlungin theihnak kan nei; paihnak, duhnak tla an si, cumi cun siatsuahlam silo in tuahthat a duh. Cun khatlam ah mumal tuklo a si mi thukalhki zawng tuah duhnak thinlung khal kan nei thotho fawn. Cui mizia cun reilote sung lawng a daihmi thil a cak ringring. Tawk ti umlo in thil thathmel, thawthmel, le nomhmel mi hmuahhmuah ngah a beisei, thil ziangkim tlunih thuneih duhnak thinlung a nei, a rahsuah dingmi zohlo ina langte sung lawng diriamnak hrangah thil phunphun a ngah duh. Cuvek milai mizia cun sualneilo le famkim mi a sersiamtu cu ziangtinso lungawiter a tum thei ding? Kannih balh ter zomi sersiam mi pawl hi in sertu thawn kan komawk ahcun a hnipuan kan balter men loding maw?

[1.41]

Thlarau Natnak

Thlalang notung pahnih ka nei kan ti ding, pakhat ahcun tidai fimte a um, a dang pakhat ah thihnak tur ti a um tikah no neta ihta cu a nawi hlanah no hmaisa sungah ziangzet ka thun man ding? In sertu Pathian in tui kan dinhmun mizia hi (sersiam thu ah) in simsal leh bang sehla mah le mah mualphoh aw men ah a cang men lo ding maw? Kannih cu a pa hnihnak notung vek kan siko lo maw? Nathrik kan timi cu tui kan neih mi sualnak hi a si lo sawm? Tucun hitin thu kharnak kan tuah thei thlang, tui kan dinhmun rori hi cun sersiamtu thaw cun rualremawk lehsal ding cu thil cangthei mi a si nawnlo. Curuangah tui kan din hmun hi a thlakthleng awk rori ih himtliang kan si hnu lawngah komawk lehnak thianghlim kan nei leh thei ding. Hiti dinhmun hin sersiamtu in in kom duh ding maw? Duh hmansehlaziangtinso a famkim thei ding? Kanmah ten kan ti thianghlim aw thei maw? Ziangtinso a bal mi hin a thianghlim famkim mi cu a ruahsan thei nawn ding? Ruahnak khalin thilcang thei a silo. A bal theilo mi hin a hram rorin a phawi ta a tul rori a si. Cutin a ballo min a balmi kha amah te'n a pehzom a sile a bal tertu cu lakhloh a si ding. Cuvek ciah cu a si, hi hi ruahnak men lawng a silo. Thihnak sualtur hi a khamnak tuah hmaisa ih cui khamnak si cun natnak zaten a thah hnu ah cahlonak um nawnlo in himtliangah a tuah ding a si.

[1.42]

Pathian cu thlarau a si ahcun taksa leh thisen a nei lo dingih, hna khal a tuan lo a tul ding. Thulai lak in na sang thei. A hrampi kha sualnak hrikin a khoih ban ve lo. Amahte'n kil him awknak thiltha pakhat cu a nei nan cui sualnak hrik cu hawlin taksa sung hmuahhmuah a fangsuak ve thluh ih nathrik zaten a siatsuah. Cun tisa nat khamnak cu ngah thei dingah hi nathrik siatsuahtu hi an neh ih taksa khal hi cangvai thei dingin a somso vivo ih a ti cak vivo a si. Cui tisa nat khamnak pawl cu thisen in a kuatdarh ih cui nehnak thisen ihsin tak sa sung tulnak hmun tinah a kuatdarh hai a si. cui thisen cun nathrik pawl a siatsuah thluh.Profet Isaiah hin Jesui thu a rak ngannak ah a hnuailam vekin kan Khrhfa Bible ah a um.

[1.43]

Isa. 53:5 Sihmansehla kanmai sual ruangah hriamhma a pu, thilthalo kan tuah ruangah vuak a tong,hremnak a tuarmi cu kan damnak a si.

Thisen nei ding cun taksa hring le a nungmi taksa a tul. Thisen thianghlim ngah thei ding cun harhdam si a tul, thimnakah pa-ngang hrik dokham thei thisen. Cuvek minung cu khui tawkah kan hmu thei ding? Vanhnuai ih thil phunhnih in kan thei thei, cucu a sia lole a tha timi hi an si ih cui thil pawl pakhat hnu pakhat racang suak dingah mi pakhat ihsin rungcang suak mi a si, cucu A hnatuanmi kilkhawi thatzia langfiangnak dingah sualnak siatralter ih thatnak in thlakthleng tupa, lole Pathian ih thazang a si. Thildang zianghman ruah ding a um lo.

[1.44]

Cuti a si ruangah Sersiamtu pa hin thil ziangkim hringsuaktu dingah cun Amah ihsin a si ih cui hrinsuah mi thilthar cu milai taksa sungah a thenhran ih cui sersiam mi thatzia theih fiangnak dingah thil thalo a suahter, cui thil thalo nehtu dingah thisen ihsin ralrinnak cah nak famkim takin thisen thenhlimtu a tuah hnu ah cui thisen cu a rung thianghlim ih dam nak a run suahter sawng a si. Cucu minung hrangah a tha tawkfang ih taksa, thinlung, Pa thian thlarau cennak ding hrangah a si.

Cui a tawkzawn kan timi hi siatsuahtu (sualnak huham) hin ziang tikcu can khalah a hnai hnok thei ih cui sual huham cun tuar theilo in a rak sung theu. Cui sunnak kan timi cu thih nak a siih thudik leh khamnak si a umlo ruangah cumi cun minung hmuahhmuah parah a fangsuak thluh a si. Mi hmuahhmuah in thil an ti sualih Pathian sunlawinak an congah nawn lo (Rom 3:23). Thu laizawn kan timi hi ziangha a si? Thil rak umcia teh a si maw? Umcia rak si ta sehla khui tawkah ha umhmun a rak khuarih ziang tikin a rak thawk? Cuti a silePathian in a hna a theh hrihlo tinak a si thei pei maw? A si lole cui sualnak hrik cun tuisun ni tiang in tibuai vivo lai hrih ding maw?

[1.45]

Hi thusuhnak thupi pawl sannak hi ruatin a sannak kan hawl ding. Cumi sannak theifiang nak dingah thuanthu hramin kan zawihnit hmasa ding, cule kan theih duhmi thu hi ol-ai tena duhsan pawl kan thei thei ding. Hitin thawk sehla, mibulpak cio hi sersiamtu in a run hawllohli danah hin siatsuahnak ding thu pawl hi a theicia ti a fiang, cun cui siatsuahnak cun a minung cemral ko a siatsuah thei ti khal a thei. Curuangah milai siatsuahtu dosak dingah milai ah rungcan a tul ih cupa cun sualhrik thawn doawk a tul ding ti khal theicia ih a taksa in a rung langih a rung nehsal a si. Cui nehnak ihsin thlarau lam nat khamnak si timi cu a thisen a siih cucun sualhrik a rung thatih a sersiamtu hnenah a kuatkir leh sal ih, ih kum khaw thihnak ihsin kumkhaw nunnak ah, damnak famkim leh dingfel ah sersiamtu ih thisenthianghlim cahnak cun a canter ih mi thianghlim ah in tuah lehsal a si.

[1.46]

Ruatsal Aw

Leitlun ih sakhaw biaknak hmuahhmuah hi a zaten hnawl thluh meilo in kanmai ruahdan ih dik kan timi vek a tling an um le umlo pakhat ciar in kan zoh ta le a tha ding. Thungaithlak le cipciarzet ih kan zoh a si ahcun sakhaw pakhat cu a um ko ding cumi cu a tumbik silo, aa tambik khal silo nan a dikmi le maksak mi umsun a siih leitlun sakhaw tumbik pali lak ah pakhat cu a si ve.

[1.47]

A Fiangtertu Ruat Aw

Cui sakhua pakhat ka timi cu Khrihfa sakhua hi a si. Khrihfa timi cu sualnak hrik in a siat suah ruangih an natnak hrangah damnak kan tul ti a thei aw fiangtu pawl umkhawm mi sakhua a si. Khrihfa cun Jesuh Khrih (thutiam fa,Pathian hriakthih) Pathian hrin, Pathian Fapaneihsun cu amai hrangah remnak tuahsaktu dingih run thlah mi a si ti a thei. Amah cu sual neilo duhthlan theinak cu nei, sualnak nathrik cu a lakhlo ih nunnak thlentu a thisen thiang hlim thil titheinak run pe tu a si. [1.48]

Khrihfa Jesuh Khrih hi a umciazo a si ti kan kan simfiang thei pei maw? Si ee, cumi cu tulainithlasiar tluk in a ol mi a si.Pathian fapa a sizia khal amai nunnak thuhla ihsin cik a ol te. A rak um zo timi cu thuanthu an rak ngan tir lai ihsin cabu tampi sungah an rak sim thluh hai.Thuthang ca, zung tinkim ah, tlawng le pawlkom hmuntin ah a thuhla kan hmu thei vivo. thilcang mi pakhatkhat kan hminsin duh tikah a ni, a thla le a kum hi fiangtei kan ngan theubangin Jesuh Krih thu khalah kan hmu thei ve. Thuthimnak ah, ka mawtaw hmaisa hi July thla ni ruk, thawngkhat zakua sawmruk kum hnih ah ka rak lei. Thawngkhat zakua sawm ruk kum hnih cu ziangtik ihsin? A sannak cu, Jesuh Khrih ih suah ihsin, Nazareth mi Jesuh kan ti hi.

[1.49]

Kan kum hi amai suah ni ihsin kan siar thawk rero cingin ziangtin Anih cu a umlo kan ti theiding? A rakum timi hi ruahnak dik a si. Cuti silo sehla kan hmu nawn zik lo. Jesuh Khrih le a Dungthluntu pawl an rak umcian zia hi Judah thuanthu thiam, Rom acozah pi hman in Josephus tiih an theihmi pa ih cabu ah fiangten kan hmu thei a si.

[1.50]

Josephus cangan mi hi tuisun ni tiang hmuh ding a um laiih a dik a si ti'n thuanthu ngan nak cabu dang khalah an rak ngankhum. Josephus hi Khrihfa khal a rak silo nan Jesuh Khrih thawn pawlnel awzet tu a si ruangah a thuhla hi fiangtei a rel thei venak a si. A cabu ngan suahmi a bu kulnak ah Judah pawlih khuahlan thil pawl (The Jewish Antiquities) timi a rak ngan. Flavius Josephus ih reldan cun, Judah pawl biakinn (tample) pi siatbal a sinak cu Jesuh ih unau pa Jeim kha an rak tisiat raungah a si a ti, cui Jesuh unau Jeim cu Jose phus in sakhaw mi zet in a rak ruat. Josephus hi sakhaw mi a silonak thu kan simbet duh, a thuhla pawl hi Bible sung khalah ngannak kan hmulo lawlaw ih, cuitlunah a thu zirhmi pawl khal ngannak a um lo.

[1.51]

Tu ah cumi thu kan rel zo ih, Bible thu in kan rel thlang ding. Bible ca sungah Jesuh Khrih ih thuhla ngantu tampi kan hmu thei. Cucu thuthennak zungah thukamnak a tuah thu, a hleice in diknak thu dang a relnak thu pawl kan hmu thei. Thukham Thar ngantu pawlin an ca an ngan laifang ah a rak umciazonak thu an ngantelh thluh hai. Curuangah Jesuh Khrihthuhla ahcun zianghman thubuai a um theilo. Nazareth mi Jesuh Khrih ih thuhla hi thildanghmang khal in kan simbet thei nan, betbang thil men ah a cang ding. Curuangah kannih cun a rak umciazonak hi kan thinlung ihsin a dik ti kan theifiang zo a si.

[1.52]

Pathian Hnen Ihsin Thlawsuah

Jesuh Khrih hi Pathian fapa a si maw? Hi thu hi ruattha sal uhsi. Sersiamtu Pathianin JesuhKhrih hi kan thianhlimnak hrangah a run thlahsuak ti hi a simduh mi a si pei maw? Pathian ih umcianak zumtu pawl cun hi theihternak hi an sualnak thubuai ruangah a si ti'n an ti, cutia sile veikhat te'n, cucu ziangah a si pei? Mi thenkhat cun an ruahnak netabik ah hitin an ti men thei, Pathian cu a um ko a si tiin, a sinan mitampi cun sualnak hrik hi ziang tin kan tuah ding ti hman an thei zik lo, Minung ih mizia hi a uangaw aw ih zianghmanlo a si, thil harsa hmuahhmuah kan thluak fimnak in kan tuat suak thei ko an ti. cuvek cu a sual thla lawlaw ding. Minung fimnak cu a lang leuhleuh ih a sual rero men. Hi hi minung ih tisual mia silo ih a thawk ihsin sualnak ih rak thlemthlu tui ruangah a thlarau khal a fihnung um thluh, amah te zuamnak in cui sualnak hrik cu do a tum rero nan buainak a tong sinsin.

[1.53]

Pathianih in theihter mi thil pakhat te cu minung hi ruahsan ding neilo, canvo neilo ti hi a si.A san cu sualnak in a zelngah ih amahte a rundamawk theilo zia leh Pathian a tulzia theih ternak dingah a si. Bible sung thu ihsin kan thei thei, himi theih theinak hi Pathian laksawnga si. Cucun Sersiamtu a theisuak ih a hun ngaihtuah. Pathian thawn pawlkomawknak a neithei ti a thei. Cucu atthlak thil a si maw? Thil cangthei teh a si maw? Ziangruangah a silo ding? Hi thu hi kan ruah tikah midangin teh ziangtin in ruat ve ding? Minung in thuanthu titi le khawlak thurel mi tampi kan thei ko nan hi thu hi thuanthu satliah a si thei ding maw?

[1.54]

Hi thuhla thawi pehpar aw in kan theih theimi cu, Abraham tei sungkaw thu a si. Anih leh a sungte cun Pathian pakhat an rak zum. Thuanthu menmen vek rak si sehla cu kan hngilh hlo zonak a reipi ding. Leitlun ih sakhaw tumbik pathum Islam, Judah leh Khrihfa sakhua pawl hi pakhat leh pakhat an dokalh aw thluh, a sinan Abraham ih thuhla ahcun an hmuh dan a bangrep thluh. Amah ihsin sakhuanak rak dinsuak a sizia an pompi aw ih thuanthu ngan mi pawl khalin an lungkim pi ve. Cuitlunah sakhaw dang rak suahtu khal a si tin an pom thlepthlep hai. Judah pawl cun Islam sakhaw dintu a si an ti ih Khrihfa pawl khalin Is lam thawn Judah sakhuanak amai rak dinsuah tin an pompi aw hai ti vekin.

[1.55]

Hi pa Abraham ihsin khuahlan sakhua pahnih a rak suak ih netalam cun pathum ah an ra cang. Hi sakhaw pahnih ihsin Pathian langsuah a tum kei maw? An pahnih hin thluntu tampi an nei cio nan phunkhat lawng hi Pathian hrilmi, a phuansuah awknak ding sakhua a si. Pathian cun khuahlan mi pawl hnen ihsin sualih a rak siatsuahnak thu a phuangsuak sal ding. Leh hnu a rung rei deuh tik ahcun phunkhat pawl cu Pathian camsiat hnam an rung siih kannih cu cui hnam ah kan tello.

[1.56]

Hitin a tantir ihsin thluntu tampi a rak neiih a neta ahcun rampi ah an rung cang, cule thlah tu ah an rung cang. Abraham ih cithlah pawl cu sankhat hnu sankhat an pungzai vivo. Ab raham cun fapa Ismael timi a salnu hnenin a nei. Cutikah Ismael tei nufa cu dawisuah an siih tu ah Arab miphun ah an rung cang. Cule a nupisur Sarah hnen ihsin fapa dang Isak a nei sal ih a rokhawmtu Pathian thutiam fa a si, cuih hrin ihsin Israel timi hnam a rung suak. Isak timi cu Hni tinak a si ih, cucun fapa a run nei leh sawngih a nauta deuh ah Jacob ti a siih neta ah Israel tin a run thleng sal, a hmin ih duhsan cu Lal fapa ti a siih a upa deuh cu Esau a si, anih cu ramtawi mi hminthang a si.

[1.57]

Nupi tampi neih dawnkham a si hlanah Jacob cun nupi pahnih Leah le Rachel timi unau hnih a rak nei. Leah cun fapa paruk Reuben, Simeon, Levi, Judah, Issakhar leh Zebulun a nei hai. Cutikah Rachel khalin fapa pahnih Joseph le Benjamin tei unau a nei. Cui a nupi pahnih veve ihsin fapa dang a neibet. Rachel ih salnu Bilhah hnen ihsin Dan leh Napthali tei unau le Leah ih salnu Zilpah hnen ihsin Gad leh Asher tei unau hnih, an zaten fapa hlei hnih a nei. Cui unau hleihnih ihsin Israel rampi a rung dingsuak ta (Hebrai ram lole Judah ram ti khalin a ti theih).

[1.58]

Judah san thuanthu ah Jacob leh a cithlah minung sawmsarih pawl kha pampi kum sung Izip ram ah Joseph ( Rachel ih fapa) Pharoah uknak hnuaiih lal a tuan lai thu ah kan hmu thei. Cui hmun ahcun reipi an um ih an va pungzai ciamco ih miphun khat ah an cang thei,cucu sersiamtu ih vaukhannak a si, cutikah Izip pawlin Hebrai pawl cu an hrem ciamco leh, ziangah tile umnak hmun in siseh, thazangin siseh an puncah tuk ruangah a si. Pathian cun a mi pawl hi a thlingthla ringringih Hebrai ramih hruaikir sal dingah Moses a hrilsuak, anih hi Levi hrinhram a si.

[1.59]

Sualhrik Laihlangnak

A netnak ah Pathianin mi pakhat a timtuahsal ih amah lawng be dingin a ti hai, a sinan mi zo hman in ziangvek hliamhma ihsin runsuah kan tul ti hman an theiaw lo, sual ihsin run dam an tul zia khal an thei lo. Cutikah Pathian in Moses hmangin an theih ol zawngin thil pahra thlun ding, thinlung dan a pek a sinan a rei hlan ah hi dan thlun thei an si lozia bul pak cio hnenah a lailang thluh. Sual tuah ih kan thih a sile kumkhaw hremnak kan co ding, Pathian thawn kumkhua in kan thenaw ding ti an thei. Hifang ahhin Pathian hi khuitawk ah a um ding ti theihfiang an duhzet. A duhsan mi cu mahte runaw theilo mi, ruahsan ding khal neilo an sizia a theihter duh ih fiah aw hai dingih a kawhnak a si, Cuhnu ahcun a mi pawl in sualnak lam ih an tluk olzia an thei aw suak thlang.

[1.60]

Kannih khalin hi an cahlonak hi kan ngaihtuah dingmi bik a si ve. Pathian, an sual nathrik ih siatsuahnak ihsin an dam theinak ding ah a lang te sungin raithawinak a timtuahsak hai. Raitluan tufa thisen suahnak in an sualnak cu kumtin ten thianter dingin a fial, cumi cun kumkhat hrang an sual ngaithiamnak, sual cawhkuannak ih an luatnak ding lawng a si.Cun reilote lawng sualnat hrik a nehih kumkhua tiang damsuak ko in a thiangter theilo. Cuti a si laiah Pathian thotho cun raithawinak tlamtling a run tuahih veikhat sualnak ih rak thi zo kha veikhatah a thlarau thenfai pumhlum (thlarau leh taksa ah)nak cu a pomtu pawl hnenah a phuansuah sak.Cui sual nathrik khamnak si cu a palai ih thisen in a lailangthluh ih cucu amah Pathian hnen ihsin ra mi rori a si. Cutin sualnak cu laihlang in um hmansehla thlem nak sung a luh ih sualnak a tuah ve lo ahcun cui a thisen cu a borhhlawh ve dahlo.

[1.61]

Tuamhlawm Dan

Pathian in fapa a nei ih cui a fapa cu minung bangin ruh, taksa le thisen thawn a thuam. Minung kan suah vek thotho in, thinlung le theihnak thawn a suak ve ih, minung vek si dingle minung hi amah vek si dingin, cahnak le cahlonak khal a nei. Amah cu sersiam mi lak ih hmaisabik ah a rung suak a si.

[1.62]

Hitin a si ding, sualhrik cu amah rori in a rung do ding. Mualphonak le hramnak cu a tong ding. Nathrik khal cun neh dingin a siatsuah tum ding. A thah thei a sile milai thianhlimnak dingih ruahsannak hmuahhmuah a hlo thluh ding, a sinan cui nathrik aiih a cah deuh a silecui a thisen cu tidamnak ah a cang ding, a zumtu pawlih thianhlimnak thazang, huhimawk nak a si ding. Ziangmi duhsan ah a si pei! Theih dingmi cu, sersiam mi hmaisa pa kha cu cui nahrik cun a rak neh ih a thih cih zo, cumi in mi hmuahhmuah hnenah a suanbet vivo ihhmailam tiangin a suan in a hnawihnih vivo lai ding.

[1.63]

Hi tivek tumtahnak cu thusuh ding rual a si lo, a sinan hihi leitlunah zum umlo ding tiangih calai hnatuannak ah rak telhcih mi a si. Hi tivek ruahnak thu maksak hi hmun hrekkhat tal ah ngansuahnak a um dah maw? Leitlun sakhaw tumpi pawl lakah siseh Pathian ih thawt khum tumtah mi hi nan hmu thei maw? A olzawngin kan sim a sile, kan hmuthei ko, cui sa khua cu Khrihfa ah a siih, an calai le Pathian ih Bible sungah kan hmu thei a si.

[1.64]

Cui cabu sungih ngansuah mi pawl cu a thawtkhum mi a siih Sersiam tui kutsuak a si timi ruahnak hi thuruahnak hman a si. Cui cabu cu Sersiam tui kutsuak a si ahcun a ra thleng lai ding mi rundamnak cun a runsuak ding thu khal a simtel a si. Pathian cun Palai ra thlen ding a sim cia ih, amai tirhthlahmi a fapa a si thu a sim. Ziangruangah tile cui palai hna cu Fapa in a tuan ih cucun Fapa ih sinak a co ve, cui Fapa cun Sersiamtu khal a suakter leh sal. Thungai ih kan sim a sile rundam tui ra suahnak ding thu hi Cabu in a phuang cia ih a nunnak ihsin thil ra thleng ding pawl lawngte cu hlanlai ihsin an rak tan thok aw zo a si.

[1.65]

Cuti ih a tikcu can rak simcia le rak cangzo thil a si ahcun hi cabu hi cu rinhmai ding rual a silo a si cu. Bible ih ni le thla a rak simcia thu kan theihmi hin kan ruahnak ah, in rung lawr sal ding le a rat lehsalnak ding thu khal in ruatter fawn. Ruahdan leh mizia pawl khal a dik ter ih an rak simcia mi pawl leh amai thuhla pawl khal diktak in an racang vivo ding ti hi thildang pawl khalin an lailang cio a si.

[1.66]

Pathian in a fapa cu Abraham ih hrinhram Isak leh Jacob tei cithlah Judah nunau nu ihsin a rung pian leh ding thu a rak simcia. Judah cithlah ihsin a rung piang dingih David lal toh kham cu run luah in Israel siangpahrang pahnihnak ah a rung to ding. Bethlehem khua ah a suak dingih fala hnahkhat sungin a si ding a ti. Cui thu cu a kim hlan kum 1000 duh ah profet pawlin an rak phuang celcel. A hnatuannak ding hmun cu Galilee ah a si dingih culea rualtha in tangka (30) ah a zuar leh ding. Misual le mithat bangin thinglamtah parah khenbeh a si ding thu khal kum zanga ihsin kum zasarih duh ah khan rak phuancia zo a siih a ke leh a hnak ah fei in an sun ding thu, cun milian pai thlan sungah an phum ih a ruang a siat hlanah a tho lehsal ding ti thu pawl khal phuancia thluh a si. Hibang thu pawl hi phuancia thluh mi an si. Cui minung cun milai hi an sualnak ihsin a runsuak hai ding thu hi kan rinhmai thei ding maw si?

[1.67]

Mahte todelh aw pa Paul, ngakaitu Johan, Rom acozah hrang ngunkhuai khawngtu Mathaileh sibawipa Luka pawl hi Jesuh ih thilmak tuahlai khal mit rori ih hmuhpitu le khuihmun a feh khalih a kaithlun ih rak toihvah pitu pawl an si. [1.68]

Fimthiam pawl Ruahnak Le Bible Thutak

Tuihlan kum thawnghnih reizo ah khan Magellan cun longpi in leilung pumpi a rak helsuak ih a theihsuah mi cu leilungpi hi a hlum a si ti a siih cucu Bible sungah Isaiah in Bawipa cu a hlum mi leilungparah a to ti ih a rak simzo mi a si. Cupa cun Isai (40:22) ih rak sim cia mi hi leilungpi hi a hlum a si ti a theithar. A simbet leh mi cu Pathian ih run thlah ding mi profet hi mi tenau a si ruangah fiangfai hnai lo in ni suahnak lam laifang tipi thi kiang Judah ram Bethlehem ah a suak ding a ti. Hi hmun hi leilung umdan zirnakih kan zoh a sile Europe Ramthen, Asia leh Africa Ramthen tonkhawmnak ih um mi a si. Anih cu Ramthen pi pakhat le pakhat, miphun khat lawng rundam dingah silo in leitlun mi hmuahhmuah hrangah a rung sawn a si.

[1.69]

A dang profet, Jesuh suah hlan kum 600 hrawngih a rak suak ve mi cun Jesuh cu amai hrang silo in mi hrangah thihnak tuarin an sual a ngaidam hai ding tin a rak phuang ve. A.D.30 a rung kim tikah cui Jesuh Khrih cu thinglamtah ah an run khengbet ngaingai ih cucu amai hrangah a rung a silo taktak. Profet pawlih simcia bangin mi hmuahhmuah hrangah arak thi ngaingai. Israel pawl siangpahrang David khal hi bible thu lawng khalah silo in lei- tlun ca dangdang khalih hminthang zet leh thuanthu khalih a rak pompi mi pa hin, rundam tu cun thihnak parah nehnak co in a thosal ti'n an rak sim ve.

[1.70]

Bible Lawng Sirhsan In

Bible ca hi mangbangza ca poimawh ngansuah mi a si ti hi hnahkhat hnu hnahkhat ah kum 1,500 rei in hmun dangdang ihsin minung 40 pawlih rak ngansuah mi a siih cubang pawl cu an hnatuan khal an dangdang ciar hai. Mi hrekkhat cu ralkapza hotu, tuukhal leh ram uktu ti vek tla an si. Bible hi Pathian ngan mi a si. Hi a ngan suaktu pawl hnenah ser siamtu van Pathian a phuangaw aw.

[1.71]

Hi Bible rak ngantu pawl hi thulungzet mi an si. Pakhat ciar in danglamnak an nei cio, a si nan A thu kimten an phuang thluh hai, cumi ah a kalhaw mi pakhat hman umlo in rualran tei an um theinak tla hi ruah tikah mangbangza thilmak a si. Hi vek cabu hi leitlun ah a dang a um lo, cabu dang pawl cu ruahnak khal ah ngainep an hlawh ih hngilhral vivo an si, soisel leh hnon an si vivo ih zohman in a diknak thu an nemhnget thei lo. Fimthiamnak (Science) cabu pawl khal kumtin rem in tuahtha theu hman hai sehla a sualnak an thei tamdeuhdeuh ih khatlam ah fimthiamnak cu a karhzai ter ve ko nan cutluk a si lemlo, kan Biblecabu lawngte cu zohthat, remthat sal a tul nawnlo. Ziangah a si pei? Ziangah tile a thu phuan mi hi Pathian thu a si ruangah a si ti'n ruahnak fim cun a ti.

[1.72]

Jesuh Cu Pathian Fapa A Si Taktak Maw?

Jesuh hin a sidan ding a phuang aw dah maw? Jesuh hi rak umcia a si kan ti zo kha, a si nan Pathian vekin a phuangaw dah maw? Pathian fapa a si ahcun a thu rak phuangtu pawl thawn an bangaw lo ding maw. Thuthimnak ah--David hrinhram ihsin fala himtliangin a rung suahnak thu a sim dah maw. Judah ram Bethlehem ih a suahnak ding thu pawl, kum hnih a kim hlanah Herod in sualmawh neilo nauhak kumhnih hnuailam a rak thah tumah khan Izip ramih an tlanpi ding thu pawl, Pathian fapa a sizia a phuanawknak ah Galilee ah khan profet in teh an rak pom maw. Thinlung kekkuai pawl damnak a pe, a mi pawlih hnawl ding leh a rualpi ih an hnon ding thu pawl tla a theicia maw. Cun a ral pawlin paisa sawmthum ah zuar in diklo takih sual puhnak leh sawnlo ih daitei a umnak pawl, an thawi ih ti duhdahnak a tuar hnu le a kut le ke hmuah tlangthluh in sualmawh neilo cu sualpuh in,cilphui leh mithat pawl bangin thinglamtah parah khenbeh a tuar. Cun a tihal riam dingin zuthur an pek hnu ah a ral pawl hrangah thla a camsak lai. Ralkap pawlin a kor kha cam cawhfung an zuk ih an lak, cuitlunah a hnakah an sun a sinan a ruh cu a kiak lo, a rualpi pawlin milian pai thlan ah an phum ih, a sinan ni thumnak ah a tholehsal ding ih ni 40 hnu ah a Pai hnenah a kaiso ding. Hibang pawl hmuahhmuah tlunah Pathian Palai si dingah cun tuah ding tampi a nei lai ih cutin sualnak ihsin in run ding a si. Jesuh suahhlan ihsin profet pawl cun an rak phuangih a zaten a kimtersak thluhhai.

[1.73]

Hibang pawl hmuahmuah famkimter thluh ding ahcun mi menmen ih ruahnak cun a tlin ziklo, tuah famkim ding ahcun mi menmen ih tiding ci a silo thu kan ruat kei uh. Hibang tikcu can a hman mi hmuahhmuah hi a milai sinak in a silo, curuangah hibang pawl ti famkim thei ding cun thlarau cahnak a tul, cui thlarau cahnak cu hlan profet pawl hnenah A rak pe.Kan mang a bang men ding ziangtin an rak thei tihi ziangtin kan sim fiang ding? Hi thil ra cang ding pawl hi A suah hlan kum za hrawngah phuan a rak si zo ih a hrek cu a rak nungdam lai mi khal an um ih cu pawlih sim mi thu in siseh, profet pawlih nganmi ca in siseh kan theifiang thei a si. Cui profet pawl hmin khal kan thei thluh ih an rak nganmi a dikzia thu siseh, an nunnak sal in Pathian ih an rinumzia thu pawl Bible ih simnak in kan thei thluha si.

[1.74]

A nasa zetmi ral in an heng (siatralnak ral) nan, thinlung thiang le daiten a um ih, inn ihsin pengzathum hla hman feh dahlo mi, nainganzi(politics) khalih hrolh aw dahlo, hna sang khal tuan dahlo pa, leitlun ih thil um theilo dinhmun tiangih a vung din cu ruahban ding le ngaihtuah ban ding hman a silo.Pathian Fapa ka si a ti ruangah a ral pawlih thah tiang a tongih a sinan an hmai ah ziangruangah cuvek a tuar ti thu hi a rel dah cuanglo?

[1.75]

Hitin an huazet nan mitcaw a damter theinak, zeng a tidamnak, mithi a kaihthawhnak pawl cu eltu an um lo. Miphar pawl a thianhlimternak pawl hi a phuahcop a si an ti lo. A sinan misualnak a run ngaidam cun sualnak hrik in a run do hngalh, hmansehla zianghman ih a rel duhlo dan pawl hi an mit rorn an rak hmu hai. Hibang hi thlarau sual hnen in a ngahmi a sian tisan men. Cuti sikhalsehla, a soisel ve hai cuanglo ih mina tidam leh mithi kaihthawh theinak huham a nei a si.

[1.76]

Jesun A Theifiang

A netnak ah hibang pawl hi sual ih hnaihnoknak a si timi hi a nunnak in a sim hai, ka tuar ding a si ti a theifiang ih Pathian ih tumtah leh ruahnak a si ti a thei thluh. Nang teh na thei fiang zo maw? A simmi pawl hi na zum in na pom ve thei maw? Thuanthu ih rak simcia mi pawl hi na zum thei ve maw? A si lole a ralpawl vekin sualhrik in a thah mi ruahsan ding neilo pawl run dingah Pathian ih thlahmi A fapa kha na rak hua ve mai ding maw? Duhhrilnak cu na nei.

[1.77]

Pathian hi buainak sawkzangtu ti ih na pomlo a sile na hnawl ve tinak a si. A lailak zin kan zawh ding ti a cang theilo. Tu ah ziangtin na ruat? Jesuh rak thlemtu khan tu ah nang khal na zumnak bansan dingin a lo thlem. Ruattha sal aw, Pathian a um taktak a si ahcun thlemnak khal a um taktak ti thei aw; hi hi na thinlungin zum ve thlang aw. Cui thlemnak cun langpang sualnak in a lo hruai kherlo ding, zum nawn aw hlah. Na thinlung le thlarau kha bum in um nawn hlah seh.

[1.78)

Sualnak Hrik Theihfiangnak

(Rundam thu tehkhinnak in) Minung hi thi theilo dingih sersiam a sinan natnak leh borhhlawhnak in a khat. Pathian cun kumkhaw nung dingin a sersiam nan a hramthawhnak ahkhan nathrik ih ei theih in a tlu, cumi cu sualnak ruangah a si, cucun natnak a run hringsuak ih harsatnak leh thihnak tiang a taksa , thinlung, thlarau ah a thleng. Himi simfiangnak ah Sualnathrik tin kan hmang.

[1.79]

Nathrik pawl hi tu le tu an suakih cucu khensa (Cancer) ah an cang. Khensa nat hi zianghaa si? Hi khensa nathrik pawl hi tongthei si lo luarkai tak an si fawnih zohmanih do theihlo dingin umhmun an khuar theu. Taksa sungih runglut mi nathrik dang rak khamsak lo in an rak bawm vivo ih malai an rak siatsuah pi hai a si.

[1.80]

Nathrik hi a khamnak si cun kham an theih hai. Curuangah taksa hi olai te cun an siatsuah lohli thei lo, a sinan thinlung ruahnak an tumsuk terih ngaihtuahnak le cetcang dan tla an niamthla ter vivo fawn. Hi nathrik pawl hin a phunphun in hna an tuan cio, anmah le an si nak vekin danglam takin an cangvai cio hai. Nathrik zohnak ih kan zoh a sile tulai cu kan taksa ihsin a thokih cutheh hnu in kan thinlungah ti in, a sinan kan thlarau lawngte in tisiat tikan hmu dahlo. Ziangkhal a sile hi sualnathrik hin a linglet zawngin in siatsuah a mei, kan thlarau in a thok ih thinlungah a neta bikah kan taksa tiangin in do thluh. Hihi kan tuam hlawm lo a sile natnak ah a cangih a hrek cu thihnak tiangin in thlen. Hi nathrik cun minungcu lamzin sual ah a kaihruai ih a hramthok ihsin a kaihhnoih vivo. Sankhat hnu sankhat khuahlan ihsin a rak nawr rero a si.

[1.81]

Hi kaihhnoih awknak natnak ih tuamhlawmnak ding si thabik cu a neh theitu a do theitu mi pakhat ih thisen lawng a siih cucun taksa eitu nahrik cu a khamsak, thimnakah mi damtua pakhat thisen caklo khi midang thisen peknak in cui a caklo mi pai thisen sungih nathrik kha a do sak.

[1.82]

Jesuh a um hlan ahcun hi sualnathrik hi zohman in an damter theilo ih Amah thotho lo cun tui hnu khalah do nehtu an um cuanglo ding. Ziangah a si pei? Ziangruangah tile kan zate in a siat-ol tuk mi kan si; tong dang ih kan sim a sile mi hmuahhmuah in cui sual ro kan co thluh ruangah a si. Curuangah Jesuh Khrih ih thisen in run pe ih cucu kan tuamhlawm awknak a si. Amah lawngin kan sungih um thlarau sual le borhhlawh cu a thenhlim thei a si. Cumi a thih hlansung cu Jesuh ih thisen khal in hna a tuanlo, a thih hnu lawngin sualnak nat hrik cu a huham in a neh ih kumkhaw nunnak ah in thlenpi sawn a si.

[1.83]

Cui sualmawh neilo Jesuh ih hlanawknak cun a mi hmuahhmuah a tuamdam hai. A thisen thawinak cu rak cohlan a sile kumkhaw nunnak ah cohlan lole thihnak ah in thlenter a si. Amai tuamdamnak tello cun, milai thlarau cu kumkhuan a hloral dingih a taksa le a thinlung khal an siatral thluh ding. Duhhrilnak kan nei ih, kan hril a sile kan thlarau a nung ding, kan thinlung khal a tuaithar aw ding, taksa tinagin cui thisen cahnak ruangah kumkhua in a nung ve ding. Nun kan neih theinak dingin a tuarih a thi fawn, nun tam kan neih sinsin theinak dingah. A thawhsalnak in thihnak a neh, ziangruangah tile Amah bangin kan nun ve theinak dingah a siih, cucu na parah a thumaw a si.

[1.84]

Thuthlung Thar Kawhhran

Nang khal nunnak na hril ahcun Jesuh Khrih le a damternak huham khal na zum a tul, culekawhhran sung ihsin na zirsuak vivo dingih na thangso vivo ding. Kawhhran kan timi hi teh ziangso a si? Cui kawhhran kan timi cu ruangpum pakhat, zumtu pawl (mipi) zom khawm awknak a si, an zirkhawm, Jesuh Khrih an bia. Pathian thlarau thilpek an hmang khawm, an tuan tlangih Lalram thuhla an phuangih thazang an pe aw hai. Sual thilti theinak khal hinvanhnuai ih thil hmuahhmuah a nawr vivo ih a thlemthlu vivo. Nangkhal bumin um aw hlah.Ziang kim hi ralringzet in tuakto aw, Thukham Thar Bible thawn buk ton aw. Thil ziangkim hi zum thluh aw hlah, thiltha na ruahsuak hmanah ruattha sal ta aw. Cubang pawlcu a lo bumtu an si pang ding.

[1.85]

Kawhhran kan timi hi thukhirh a silo. Pathian biak kan ti khal hi thil harsa a silo, Bible thutakvekih biak mei ding a siih theihfiang a ol zet. Cubang pawl cu theifiang harsa an si ahcun Thutak an silo tinak a si. Pathian thu hi siar awla zirsuak aw, (Bible) cu na hrangah a tha ih a lo zirh theitu saza tha hawl aw. Thukham Thar hi siarsuak awla kawhhran tha na sarsuak dingih cuvekin hna khal na tuan thei fawn ding; thildang aiin na duhbik ding. Pathian rian awla midang khal Khrih ah sungkua va din vivo aw cule thansoh lam na pan vivo dingih cutin Khrihfa sinak ih nomzia na tep ngah vivo dingih sersiamtu na rian thei ding, Anih khalin a lo duh dingih a lo damter fawn ding.

[1.86]

A Lem Pawl Lakah Ralring Aw

Mitampi in a hmin men in Khrihfa kan si an ti vivo lai ding. Khrihfa sinak hi menmen nun a silo, kan nunnak hin tumtahnak a neilo a si ahcun mi titeraw leh Khrihfa lem ah kan cang ding. Curuangah Pathian thu hi cek aw; cuisin Khrihfa dik ziang a si ti na thei thei ding, cu le um men loin na rualpi dang pawl khal na hruaikhawm thei ding a si. Pathian in mal a sawm dingih a duhdan vekin lam a lo hruai ding. Sualnak ihsin a lo luatter fawn ding. Pa thian in a sawmnak aw sang dingin a lo hngak, Jesuh Khrih thisen ih sual nehnak rundamnak tuahsak cia mi cu na cohlang mei lo ding maw? A lo sersiamtu Pathian hnenah, Jesuhthisen thilti theinak damnak cu dil mei awla na sualnak khal a lo thianter ding, cule na nun nak kha amai hnen ah pe mai aw.. Sual kan timi hi Thlarau natnak a si ih thlarau damter nak a tul. Curuangah Jesuh ih thawiawknak leh thlarau damnak a run pek mi in kan dam nak leh kumkhaw nunnak kan neih theinak ding hrangah in tuahsuak sak thluh a si. Tu ah cohlang thlang aw. Thlarau Thianghlim cu lam lo hruaitu leh thutak zin ih lo hruaitu ah a run thlah ding. Thlarau Thianghlim cu hmun kian aw, hihi kan ngaihtuah ding hrimhrim thil khal a si.